گاز شهری و گاز مایع (LPG) هر دو برای تأمین انرژی استفاده می‌ شوند، اما از نظر ترکیب شیمیایی، فشار، ارزش حرارتی، چگالی، نحوه ذخیره‌ سازی و تجهیزات مصرف تفاوت دارند. گاز شهری عمدتاً از متان تشکیل شده و از طریق شبکه لوله‌ کشی منتقل می‌ شود؛ در حالی که LPG بیشتر شامل پروپان و بوتان است و با اعمال فشار به مایع تبدیل و در کپسول یا مخزن ذخیره می‌ شود. در ادامه با ما در این راهنمای جامع از بازرگانی پترویان همراه باشید.

 

 

گاز شهری چیست؟

گاز شهری یا گاز طبیعی مورد استفاده در شبکه گازرسانی، عمدتاً از متان (CH₄) تشکیل شده است. این گاز در شرایط معمول به شکل گاز باقی می‌ ماند و برای انتقال حجم زیادی از آن، از خطوط لوله استفاده می‌ شود. متان هنگام ترکیب با اکسیژن می‌ سوزد و انرژی حرارتی تولید می‌ کند. میزان مناسب ورود گاز و هوا به مشعل، به فشار گاز و طراحی وسیله گازسوز بستگی دارد.

نکته کاربردی: وسایلی مانند اجاق، بخاری و آبگرمکن که برای گاز طبیعی طراحی شده‌ اند، از نازل و تنظیمات متناسب با همین سوخت استفاده می‌ کنند.

 

 

گاز مایع LPG چیست؟

LPG مخفف Liquefied Petroleum Gas و به معنای گاز مایع نفتی است. این سوخت عمدتاً از پروپان و بوتان تشکیل می‌ شود. این ترکیبات با افزایش فشار در دمای معمول به مایع تبدیل می‌ شوند و به همین دلیل می‌ توان مقدار قابل‌ توجهی از سوخت را در کپسول یا مخزن ذخیره کرد. هنگام مصرف، LPG مایع با کاهش فشار تبخیر شده و به حالت گازی در می‌ آید. سپس از طریق رگلاتور با فشار مناسب وارد تجهیزات مصرف می‌ شود. این ویژگی باعث شده LPG برای مناطقی که به شبکه گاز طبیعی دسترسی ندارند یا برای کاربردهای قابل‌ حمل، گزینه مناسبی باشد.

 

تفاوت گاز شهری با گاز مایع از نظر فنی

تفاوت ترکیب شیمیایی

گاز شهری عمدتاً بر پایه متان است، اما LPG از پروپان و بوتان تشکیل می‌ شود. همین تفاوت ترکیب، ویژگی‌ هایی مانند چگالی، ارزش حرارتی و میزان هوای موردنیاز برای احتراق را تغییر می‌ دهد.

تفاوت در ذخیره‌ سازی و انتقال

گاز طبیعی در شبکه گازرسانی به‌ صورت گاز منتقل می‌ شود، در حالی که LPG برای کاهش حجم، تحت فشار در مخزن به شکل مایع نگهداری می‌ شود. بنابراین گاز شهری به زیرساخت لوله‌ کشی نیاز دارد، اما LPG را می‌ توان در کپسول یا مخزن ذخیره و به محل مصرف منتقل کرد.

تفاوت فشار گاز

فشار گاز طبیعی شبکه با فشار LPG یکسان نیست. LPG هنگام خروج از مخزن فشار بالاتری دارد و باید توسط رگلاتور به فشار مناسب مصرف کاهش پیدا کند. به همین دلیل اتصال مستقیم وسیله‌ ای که برای گاز شهری طراحی شده به کپسول LPG، بدون تبدیل استاندارد، ایمن نیست.

تفاوت ارزش حرارتی

LPG معمولاً در واحد حجم، ارزش حرارتی بالاتری نسبت به گاز طبیعی دارد. با این حال، مقایسه اقتصادی این دو سوخت باید بر اساس یک واحد انرژی یکسان انجام شود؛ زیرا قیمت گاز شهری و LPG ممکن است بر حسب مترمکعب، کیلوگرم یا لیتر محاسبه شود.

تفاوت چگالی و رفتار گاز در زمان نشت

متان از هوا سبک‌ تر است و گاز نشت‌ کرده تمایل دارد به سمت قسمت‌ های بالاتر محیط حرکت کند. در مقابل، پروپان و بوتان موجود در LPG از هوا سنگین‌ تر هستند و می‌ توانند در نقاط پایین مانند کف یا فضاهای کم‌ ارتفاع تجمع پیدا کنند. این تفاوت در طراحی تهویه و سیستم‌ های تشخیص و کنترل نشت اهمیت دارد.

 

حتما بخوانید: راهنمای خرید گاز مایع برای صادرات (کلیک کنید)

 

جدول مقایسه گاز شهری و LPG

ویژگی	گاز شهری	LPG
ترکیب اصلی	متان	پروپان و بوتان
حالت انتقال	گاز	مایع تحت فشار
روش تأمین	شبکه لوله‌ کشی	کپسول یا مخزن
چگالی نسبت به هوا	سبک‌ تر	سنگین‌ تر
روش ذخیره‌ سازی	معمولاً بدون مخزن در محل مصرف	مخزن تحت فشار
فشار مصرف	متناسب با شبکه	با رگلاتور تنظیم می‌ شود
ارزش حرارتی حجمی	پایین‌ تر	بالاتر
قابلیت حمل	محدود به شبکه	بالا
کاربرد رایج	ساختمان‌ ها و صنایع متصل به شبکه	مناطق فاقد شبکه و مصارف سیار یا صنعتی

 

تفاوت گاز شهری و LPG از نظر ایمنی

برای استفاده ایمن از هر دو سوخت:

• هنگام استشمام بوی گاز، از روشن کردن شعله یا ایجاد جرقه خودداری کنید.
• در صورت امکان شیر اصلی گاز را ببندید.
• برای پیدا کردن محل نشتی از کبریت یا شعله استفاده نکنید.
• وسایل گازسوز را مطابق دستورالعمل سازنده نصب کنید.
• کپسول و مخزن LPG را دور از حرارت شدید و در محل مناسب و دارای تهویه قرار دهید.

بوی قابل تشخیص گاز نیز به دلیل افزودن مواد بودارکننده برای شناسایی نشت است؛ متان و اجزای اصلی LPG ذاتاً بوی مشخصی ندارند.

 

 

تفاوت LPG و گاز شهری در تجهیزات مصرف

یکی از تفاوت‌ های مهم این دو سوخت، فشار و اندازه نازل تجهیزات گازسوز است. چون مشخصات احتراق LPG با گاز طبیعی متفاوت است، وسیله‌ ای که برای یک نوع سوخت ساخته شده باید با تنظیمات مناسب همان سوخت کار کند. این موضوع در اجاق گاز، بخاری، آبگرمکن، دیگ و تجهیزات صنعتی اهمیت دارد.

آیا می‌ توان وسیله گاز شهری را با LPG استفاده کرد؟

به‌ صورت مستقیم نباید این کار را انجام داد. فشار و شرایط احتراق LPG با گاز طبیعی متفاوت است و استفاده نادرست می‌ تواند باعث احتراق ناقص، شعله نامناسب، تولید مونوکسیدکربن و افزایش خطر آتش‌ سوزی شود. برای تبدیل وسیله از گاز شهری به LPG یا برعکس، معمولاً نازل، رگلاتور، فشار گاز و تنظیم هوای احتراق بررسی و متناسب با سوخت جدید تنظیم می‌ شوند. این کار باید طبق مشخصات سازنده و توسط فرد متخصص انجام شود.

 

جمع‌ بندی

تفاوت گاز شهری با گاز مایع (LPG) در ترکیب شیمیایی، فشار، چگالی، ارزش حرارتی، روش ذخیره‌ سازی و تجهیزات مصرف است. گاز شهری عمدتاً متان دارد و از طریق شبکه منتقل می‌ شود، اما LPG از پروپان و بوتان تشکیل شده و تحت فشار در کپسول یا مخزن نگهداری می‌ شود.

گاز شهری برای ساختمان‌ های متصل به شبکه گزینه‌ ای ساده و در دسترس است و LPG به دلیل قابلیت حمل و ذخیره‌ سازی، در مناطق فاقد شبکه و برخی کاربردهای صنعتی و سیار استفاده می‌ شود. همچنین تجهیزات این دو سوخت قابل جایگزینی مستقیم نیستند و تبدیل آنها باید با تنظیمات فنی مناسب انجام شود.

 

سوالات متداول

آیا LPG همان گاز شهری است؟

خیر. گاز شهری عمدتاً از متان تشکیل شده، در حالی که LPG بیشتر شامل پروپان و بوتان است. روش ذخیره‌ سازی و فشار مصرف این دو نیز متفاوت است.

LPG قوی‌ تر است یا گاز شهری؟

LPG معمولاً در واحد حجم ارزش حرارتی بالاتری دارد، اما عملکرد واقعی به نوع وسیله گازسوز، فشار ورودی و تنظیم صحیح احتراق بستگی دارد.

چرا LPG در کپسول به صورت مایع است؟

پروپان و بوتان با افزایش فشار در دمای معمول به مایع تبدیل می‌ شوند. این ویژگی امکان ذخیره مقدار زیادی سوخت در حجم نسبتاً کوچک را فراهم می‌ کند.

آیا می‌ توان کپسول LPG را به اجاق گاز شهری وصل کرد؟

خیر، اتصال مستقیم توصیه نمی‌ شود. اجاق باید برای LPG مناسب‌ سازی شود و مواردی مانند نازل، فشار و تنظیم احتراق تغییر کند.

کدام گاز هنگام نشت خطرناک‌ تر است؟

هر دو در صورت نشت و رسیدن به منبع جرقه می‌ توانند خطرناک باشند. تفاوت اصلی در رفتار آنهاست؛ متان سبک‌ تر از هوا و LPG سنگین‌ تر از هواست.